ใครควรเป็นผู้จัดการมรดก? 5 เรื่องที่ควรคิดก่อนระบุชื่อในพินัยกรรม

เลือกผู้จัดการมรดกอย่างไร? ให้พินัยกรรมของคุณดำเนินไปตามที่ตั้งใจ

การทำพินัยกรรมไม่ได้จบเพียงแค่การกำหนดว่าใครจะได้รับทรัพย์สินอะไร อีกหนึ่งการตัดสินใจที่สำคัญคือ ใครจะเป็นผู้จัดการมรดก เพราะบุคคลนี้จะเป็นผู้ดำเนินการเกี่ยวกับทรัพย์สินและทำให้เจตนาที่ระบุไว้ในพินัยกรรมสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง

ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่อะไร?

ตาม มาตรา 1719 ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่ดำเนินการที่จำเป็นเพื่อให้เป็นไปตามพินัยกรรม รวมถึงการจัดการและแบ่งปันทรัพย์มรดก

ในทางปฏิบัติ หน้าที่อาจรวมถึง

• ตรวจสอบและรวบรวมทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต
• ติดต่อธนาคาร กรมที่ดิน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
• ตรวจสอบและชำระหนี้ของกองมรดก
• ดำเนินการด้านภาษีหรือเอกสารที่เกี่ยวข้อง
• โอนและแบ่งทรัพย์สินให้แก่ผู้รับพินัยกรรมหรือทายาท

ดังนั้น ผู้จัดการมรดกจึงไม่ควรเป็นเพียงคนใกล้ชิด แต่ควรเป็นบุคคลที่มีความรับผิดชอบและสามารถจัดการเรื่องต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม

ควรเลือกผู้จัดการมรดกแบบไหน?

1. เป็นคนที่ไว้ใจได้

ผู้จัดการมรดกอาจต้องดูแลเงิน อสังหาริมทรัพย์ บัญชีธนาคาร และทรัพย์สินที่มีมูลค่าสูง จึงควรเลือกบุคคลที่มีความซื่อสัตย์และสามารถดำเนินการตามเจตนาที่ระบุไว้ในพินัยกรรมได้

2. มีความพร้อมและจัดการเอกสารได้ดี

การจัดการมรดกอาจเกี่ยวข้องกับเอกสารจำนวนมาก รวมถึงการติดต่อศาล ธนาคาร กรมที่ดิน หรือหน่วยงานราชการ

ผู้ที่ได้รับเลือกจึงควรมีความเป็นระบบ มีเวลา และมีความพร้อมที่จะรับผิดชอบจนกระบวนการเสร็จสิ้น

3. สามารถดำเนินการเกี่ยวกับทรัพย์สินในประเทศไทยได้

หากทรัพย์สินส่วนใหญ่อยู่ในประเทศไทย ควรพิจารณาด้วยว่าผู้จัดการมรดกสามารถเดินทาง ติดต่อ หรือประสานงานกับหน่วยงานในไทยได้สะดวกหรือไม่

ผู้จัดการมรดกไม่จำเป็นต้องเป็นคนไทย โดยบทบัญญัติเรื่องคุณสมบัติของผู้จัดการมรดกไม่ได้กำหนดเงื่อนไขเรื่องสัญชาติ แต่บุคคลนั้นต้องไม่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎหมาย

4. สามารถวางตัวเป็นกลางได้

การจัดการมรดกอาจมีความเห็นไม่ตรงกันระหว่างทายาทหรือสมาชิกในครอบครัว

ผู้จัดการมรดกจึงควรสามารถดำเนินการอย่างรอบคอบและยึดพินัยกรรม รวมถึงประโยชน์ของกองมรดกเป็นสำคัญ

ใครบ้างที่เป็นผู้จัดการมรดกไม่ได้?

ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1718 บุคคลต่อไปนี้ไม่สามารถเป็นผู้จัดการมรดกได้

• ผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ
• บุคคลวิกลจริต หรือบุคคลที่ศาลสั่งให้เป็นผู้เสมือนไร้ความสามารถ
• บุคคลที่ศาลสั่งให้เป็นบุคคลล้มละลาย

ดังนั้น ก่อนระบุชื่อบุคคลใดไว้ในพินัยกรรม ควรตรวจสอบด้วยว่าบุคคลนั้นมีคุณสมบัติสามารถทำหน้าที่ตามกฎหมายได้

สามารถแต่งตั้งผู้จัดการมรดกมากกว่าหนึ่งคนได้หรือไม่?

สามารถกำหนดผู้จัดการมรดกได้มากกว่าหนึ่งคน แต่ควรพิจารณาให้รอบคอบว่าบุคคลเหล่านั้นสามารถทำงานร่วมกันได้หรือไม่

หากมีผู้จัดการมรดกหลายคน แต่ไม่ได้กำหนดขอบเขตอำนาจหรือวิธีดำเนินการให้ชัดเจน อาจทำให้เกิดความล่าช้าหรือความเห็นไม่ตรงกันในภายหลัง

อย่าลืมผู้จัดการมรดกสำรอง

การระบุผู้จัดการมรดกสำรองไว้ในพินัยกรรมเป็นอีกเรื่องที่ควรพิจารณา

เพราะบุคคลที่เลือกไว้ในวันนี้อาจไม่สามารถทำหน้าที่ได้เมื่อถึงเวลา ไม่ว่าจะเนื่องจากเสียชีวิตก่อน มีเหตุขัดข้อง หรือไม่ประสงค์รับหน้าที่

หากเกิดกรณีที่ผู้จัดการมรดกไม่สามารถหรือไม่เต็มใจจัดการมรดกได้ มาตรา 1713 เปิดโอกาสให้ทายาท ผู้มีส่วนได้เสีย หรือพนักงานอัยการ ยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอแต่งตั้งผู้จัดการมรดกได้

หากไม่ได้ตั้งผู้จัดการมรดกไว้จะเกิดอะไรขึ้น?

หากไม่ได้ระบุผู้จัดการมรดกไว้ หรือข้อกำหนดเกี่ยวกับผู้จัดการมรดกไม่สามารถใช้บังคับได้ ผู้มีสิทธิตามกฎหมายอาจต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอแต่งตั้งผู้จัดการมรดก

ตาม มาตรา 1713 หากมีข้อกำหนดในพินัยกรรม ศาลจะพิจารณาตามข้อกำหนดนั้น แต่หากไม่มี ศาลจะพิจารณาแต่งตั้งบุคคลตามความเหมาะสม โดยคำนึงถึงประโยชน์ของกองมรดกและเจตนาของเจ้ามรดก

ดังนั้น การระบุผู้จัดการมรดกไว้อย่างชัดเจนตั้งแต่ต้นจึงช่วยลดความไม่แน่นอนและลดขั้นตอนที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

ก่อนเลือก ควรคุยกับเขาก่อน

ก่อนระบุชื่อใครเป็นผู้จัดการมรดก ควรพูดคุยกับบุคคลนั้นก่อนว่า

พร้อมรับหน้าที่หรือไม่
สามารถจัดการเอกสารและทรัพย์สินได้หรือไม่
สามารถประสานงานในประเทศไทยได้หรือไม่
และเข้าใจความรับผิดชอบของผู้จัดการมรดกหรือไม่

นอกจากนี้ ควรทบทวนพินัยกรรมเมื่อสถานการณ์ชีวิตเปลี่ยนแปลง เช่น การแต่งงาน การหย่าร้าง การมีบุตร การซื้อทรัพย์สินเพิ่มเติม หรือการย้ายประเทศ

พินัยกรรมที่ดี ต้องมีคนที่เหมาะสมเป็นผู้ดำเนินการ

การเลือกผู้จัดการมรดกเป็นส่วนสำคัญของการวางแผนพินัยกรรม เพราะต่อให้เขียนพินัยกรรมไว้ชัดเจนเพียงใด ก็ยังต้องมีผู้ที่สามารถดำเนินการจัดการทรัพย์สินให้เป็นไปตามเจตนานั้น

ดังนั้น การเลือกบุคคลที่ ไว้ใจได้ มีความพร้อม มีความรับผิดชอบ และสามารถจัดการเรื่องต่าง ๆ ในประเทศไทยได้ จะช่วยให้กระบวนการจัดการมรดกมีความชัดเจนและลดปัญหาสำหรับทายาทในภายหลัง

หากคุณกำลังวางแผนจัดทำพินัยกรรม บริษัท พินัยกรรมไทย Thai-Will สามารถให้คำแนะนำเกี่ยวกับการจัดทำพินัยกรรม การเลือกผู้จัดการมรดก และการวางแผนทรัพย์มรดกให้เหมาะสมกับสถานการณ์ของคุณ

Contact Thai-Will
Tel: +66 64-101-9911
อีเมล์: thaiwill.co.ltd@gmail.com
Website: www.thai-will.com

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น และไม่ถือเป็นคำปรึกษาทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะ